Yazar Kutlu ÖZEN
Küreselleşme Karşısında Geleneksel Kültürümüzün Korunması

 

 

 

Kutlu ÖZEN([1])

 

Bilindiği gibi sosyal normların önemli ve güçlü bir bölümünü gelenekler oluşturur. Bir toplumda kuşaktan kuşağa geçen kültür mirasları, alışkanlıklar, bilgiler, beceriler, davranışlar vb. gelenekler içinde yer alır.

Gelenekler geniş anlamıyla bir kuşaktan ötekine aktarılan bilgi, tasarım, boş inanç, daha geniş anlamıyla maddi olmayan kültürdür.

Milletleri, diğer milletlerden ayıran kültürel özelliklerin esası halk kültürüdür. Başka bir deyişle folklordur.  Milli kültür denilen kültür değerleri de folklordan kaynaklanmaktadır. Bu kültürün en büyük özelliği halka ait olması, anonim olması, sözlü geleneğe dayalı olması, kuşaktan kuşağa , toplumdan topluma geçerek yayılmış olmasıdır.

Geleneksel kültür daha önceleri Anadolu şehir, kasaba ve köylerinde büyük titizlikle korunurken, bugün köy birimlerine kadar inmiştir.

Köy ve kasaba halkının büyük bir coşkuyla katıldığı mevsimlik toplu törenler bugün unutulmaya yüz tutmuştur. “Nevruz, Hıdırellez, Yağmur Duası, Ekin Selavatlama, Koç Katımı, Kışyarısı, Saya/Davarın Yüzü, Kabayele Karşı Gitme” gibi merasimler geleneklerin devam ettiği bölgelerde yapılmaktadır.

Küreselleşen dünya karşısında geleneklerimizin bir kısmını yaşatabiliriz. Bir kısmını da eldeki teknik imkanlarla belgeselleştirmek zorundayız.

Biz bu tebliğimizde tarıma ve hayvancılığa dayalı törenler üzerinde duracağız. Özellikle Sivas yöresindeki uygulamalardan örnekler vereceğiz. Tebliğimizde Prof. Dr. Pertev Naili Boratav’ın  sistematiğini  esas alacağız. Tebliğimizin sonunda bazı önerilerde bulunacağız.

 

I. Bölüm

 

Sivas Yöresinde Mevsimlik Toplu Törenler

 

Bilindiği gibi mevsimlik toplu törenler, geleneksel törenlerdir. Bu törenler dini ve milli bayramlardan farklı bir takvim gösterir. Tabiat, hava, iklim ve ekoloji şartlarının farklı olduğu yerlerde kutlanma zamanları değişiktir. Örneğin, koç katımı, kışın kısa sürdüğü, baharın erken geldiği bölgelerde güz başlarında, baharın geç geldiği yerlerde güz sonlarında kutlanır. Buna karşılık başka bir takım mevsimlik toplu törenler/bayramlar(Nevruz, Hıdır-Ellez ...gibi), her yerde aynı tarihlere rastlar.

Demek ki kimi bayramların zamanını yerli üretim şartları, bazılarının ise daha genel bir takvim  geleneği belirlemektedir.

Pertev Naili Boratav, mevsimlik toplu törenleri/bayramları  iki bölüm altında incelemektedir.

 

              I. Özel mevsimlik bayramlar:

a.             Çoban bayramları zinciri

a..1. Koç katımı

a..2..Saya(davar yüzü)

a. 3. Döl

b.             Ekinci, meyveci, bağcı bayramları

c.             Göç bayramları

11. Genel mevsimlik bayramlar

a.             Bahar bayramları

a.1. Nevruz

a.2. Çiğdem

a.3. Betnem(Gavur küfrü/Kabayele karşı gitme)

a.4. Hıdır-Ellez

b.             Yaz gün- dönümü

c.             Kış Yarısı, yılbaşı[2]

 

I. Özel Mevsimlik Bayramlar:

 

a.1. Koç Katımı:

Koç katımı bölgeden bölgeye değişmektedir. Araştırıcıların verdikleri, pek kesin olmayan bilgilere göre bunu  1 Ekimle 20 Kasım arası  kabul etmek yerinde olur. Sivas yöresinde koç katımı genellikle 29 Ekim’de yapılmaktadır. Koç katımına bağlı pratikler Anadolu’nun hemen her yerinde birbirine benzer özellikler göstermektedir.

Koç katımı bir nevi tarih başlangıcıdır. Pazarlıklarda, borçlanmalarda bu takvim uygulanır. Çobanlara  bir yıllık çoban hakkı bu günde verilir.  Düğünler bu aya rastlatılır. Dünürlük, kıza bakma, nişan bu ayda olur.  Gene bu ayda kış çobanları tutulur. [3]

Katım tarihinden bir buçuk, iki ay önce koçlar sağmal sürüsünden ayrılır. Hemen her yerde düzenlenen törenler, koç katımının ilk gününe bir bayram havası verir.  Davul zurnalarla köy halkı köy meydanında  ya da harman yerinde toplanır. O gün koçlar yaylıma bırakılmazlar.  Çobanlar, süslenmiş, kınalanmış koçları dişi koyunlara salarlar. Katım sırasında bazı yerlerde hoca, koç katımı duasını okur.

Şarkışla’nın Hüyük köyünde dede ve aşıklar Pir Sultan Abdal’dan veya diğer aşıklardan deyişler okurlar. Kısa bir cem yaparlar.[4]

Aynı uygulamayı  Divriği’nin Güllüce köyündeki Ali Baba ziyaretinde de görmekteyiz.  Koç katımı sırasında koyunlar döl tutsun diye Ali Baba yatırı ziyaret edilir.  Katımdan önce cem yapılır, lokma dağıtılır, çobanlara hediyesi verilir.[5]

Koç katımı kapsadığı bir takım töreler, inanışlar ve büyülük işlemlerle de ayrı bir önem taşımaktadır. Katımdan önce koçların üstüne erkek çocuk bindirilirse dişi kuzu doğacağına(Kars, Malatya, Tokat, Sivas); koçlar katıma götürülürken yolda erkeğe rastlanırsa kuzuların erkek, kadına rastlanırsa dişi olacağına; ilk sürüye katılan koç   kara  bir koyun seçerse,  kışın şiddetli olacağına; ak koyunun yumuşak kışı haber verdiği inancı vardır.[6]

 

a.2. Saya/Davarın Yüzü:

Yerine göre “saya, koyun-yüzü, davar yüzü “deyimleriyle gösterilen bu bayram koç katımından yüz gün sonra kutlanır.[7]

Sivas  köylerinde  koç katımından yüz gün sonra; yani 25-26 Şubat günü saya günüdür. Çevre halkının inanışına göre bu günler kuzunun ana karnında tüylendiği günlerdir. Bu gün, saya geleneği ile anılır ve kutlanır. Bölgelere göre değişik biçimlerde  yapılan kutlama törenlerinin en renklisi  eski yıllarda Divriği yöresinde yapılmaktaydı. Şimdilerde daha çok  Zara, Yıldızeli ilçelerinde ve İlbeyli yöresinde yapılmaktadır.

Yeni yılın çobanları yanlarına aldıkları gençlerle bir saya grubu teşkil ederler. Bu grupta bir dede, bir arap, bir gelin ve bir de deve  vardır. Gençler tanınmayacak şekilde bu kıyafetlere bürünerek kapı kapı dolaşmaya başlarlar. Dede içeri girer ve ev sahibine:

-Dünya güzeli bir gelinimiz var. Sizin için oynatalım mı? Der.

Bu sırada cevabı bile beklemeyen deve ile gelin içeri girerek dedeyle birlikte oynamaya başlar.

Onlar oyun oynarken içeriye eli yüzü isle boyanmış bir arap girer  ve  elindeki sopayla, oynayan dedeye vurarak  öldürür. Gelin onun üzerine kapanır ve ağlamaya başlar.  Gelinin ağlamasına dayanamayan gençlerden birisi dedenin canlanması için bahşiş toplamaya başlar. Bu bahşiş para, un, yağ, bulgur...olabilir. Bu sırada dede de kalkarak şöyle seslenir:

 

 

Selam verdim selvi gelin

Dohurcunla donlu gelin

Selam verdin aldın mı?

Sayacı geldi duydun mu?

(...)

 

Helesi hülesi

Kırklık polat parası

Acımızdan gezmiyoruz

Bu, koyunun töresi

 

Hey ne kaldı ne kaldı?

Sayaya elli gün kaldı

Yirmi beşi yaz

Yirmi beşi kış Eheeeee......deyin uşaklar!.

 

Saya gezenler son söz üzerine topluca “eheeee....” diye bağırırlar.  Bu uzun deyiş her kapıda tekrarlanır. Ancak çok sür’atli söylenir.[8]

Bu şekilde her evden toplananlar bir yere getirilerek yemek yapılır; sabaha kadar eğlenilir.”[9]

 “Saya Gezme veya Koyunun Yüzü  denilen bu şenlikler, eski Türk inançlarının kalıntılarıdır.[10] Amaç: Yer ruhlarını/iyeleri memnun ederek döl bereketini artırmaktır. Anadolu’ya gelen Oğuz-Türkmen boyları eski inançlara İslami unsurlar da katmışlardır.

Bu şenlikten sonra bazı yasaklamalar başlar. 22 Mart akşamına kadar kimseye yağ tavası,  yün tarağı, hamur mayası, tuz, ateş gibi bir çok maddeler verilmez. Verildiği takdirde koyunlar kuzularını atar/düşük yapar”[11]

Ahmet Kutsi Tecer , Divriği’nin Ödek köyünde(1933) yapmış olduğu  derlemede daha çok  köy temsilleri üzerinde durmuş, saya törenlerinin  temsil yönünü incelemiştir. [12]

 

a.3. Döl/ Kuzu Meledi/Kuzu Katma Bayramı:

Beş aylık bir süreye yayılan çoban bayramlarının bu son kesimi, sayadan elli gün sonra, koyunların  kuzulamağa başladığı günlere rastlar. Bu yörede koyunların kuzulaması 15-Nisan 15 Mayıs arasında değişmektedir.[13]

Sivas’ın Yıldızeli ilçesinde 8-13 yaşları arasındaki çocuklar, ilk doğan kuzuları davar sahiplerine  getirerek yumurta ve bir kaşık yağ alırlar. Bunları pişirip yerler.

Şarkışla yöresinde her yıl nisan ayında “Kuzu Meledi” şenlikleri yapılmaktadır. Koyunları kuzulayanlar çobana “şükrencilik/hediye”  sunarlar. Çoban da bu gençlere bir kuzu keser. Kesilen kuzunun etiyle yemek pişirir. Köyün gençleri o günü kendi aralarında yiyip içip  eğlenirler. Aynı merasim kadınlar, genç kızlar, gelinler arasında da yapılır. Bunlar da kendi aralarında halay çekip eğlenirler.[14]

Yine Malatya, Kars, Erzincan, Sivas gibi yörelerde kuzular doğduğu zaman çobanlar evden eve dolaşarak sürü sahiplerinden bahşiş alırlar.

Döl törenleri dizisinin devamı sayılabilecek diğer bir gelenek, “Kuzu Katma Bayramı”  adı altında Divriği’nin Çamşıhı yöresinde kısmen yaşamaktadır. Bu  yörede  koyunlar kuzuladıktan iki ay sonra(22 Mayıs’a doğru),  kuzular ot yemeye başlayınca, ayrı bir çobana verilir. Bunlara “kuzu çobanı”  denir. O gün çocuklar ve gençler, kendi aralarında eğlenceler düzenlerler.[15]

 

a.4. Adak Yerine Gitme:

Anadolu’daki toplu törenlerden birisi de adak yerine gitmedir. Her yıl hasat mevsiminden önce köylüler, adak yerlerine giderek mahsulün bol olması için dua ederler. Kurban kesip yemek pişirirler. Pişirilen yemekleri topluca yerler. Genellikle yüksek tepelerdeki yatırların kendilerini her türlü kötülükten koruyacağına inanırlar.

Bu törenler eski Türk inançlarından ileri gelmektedir. Bugün bile Altay dağlarında yaşayan Beltir Türkleri, dağ tepelerinde  yaptıkları ayinlerde dağ iyesine/ruhuna ve ata ruhlarına kurban kesmektedirler. [16] Sivas yöresindeki  Şeyh Bahattin Yatırı(Akıncılar), Gusuri Baba(Altınyayla), Karadonlu Can Baba(Divriği), Hubyar Sultan Yatırı(Doğanşar), Ali Dağı/Ali Baba(Gemerek), Çoban Baba(Gölova), Yusuf Dede(Gürün), Yalıncak Sultan(Hafik), Cöğü Baba(İmranlı), Samit Baba(Kangal), Duman Baba (Koyulhisar), Köse Baba(Suşehri), Şeme Dağı/Şeme Baba(Şarkışla), Kevgir Baba(Yıldızeli), Pir Gökçek(Zara) ziyaretleri  bu törenler için gidilen adak yerleridir. Bu törenler köylülerin kaynaşmasına, yeni yeni akrabalıklara neden olmaktadır.[17]

 

b.      Ekinci, Meyveci, Bağcı Bayramları/ Ekin Selavatlama

Sivas’ın Divriği, Kangal ve Gürün ilçelerinde ekine başlamadan önce ve ekim sonrasında  birtakım geleneksel törenler yapılır. Ekin biçmeye başlamadan önce yapılan törenlere “Ziyarete Gitme”, ekin biçmenin son gününde yapılan törenlere de “Ekin Selavatlama, Tükencelik, Kurtulmaç” gibi adlar verilir.

Geçmiş yıllarda ekinler orakla biçildiği için,  tarla sahipleri ırgat tutarlardı. Ekin biçme haftalarca sürerdi. Ekin biçmenin son gününe geldiklerinde, ırgatlar bir gün önceden tarla sahibine haber verirlerdi. “Yarın ekinin son günü, on göre hazırlığını yap” derlerdi.

Irgatlar sevinç içinde tarla sahibini karşılar, bir biçimlik/bir honluk ekin bırakılan tarlanın başına gelirlerdi.  Ekinin etrafında  halka şeklinde otururlardı.  Honcu başının  işaretiyle ekinleri elleriyle yolmaya başlarlardı. Birbirlerine:

-Tarla titriyor, çabuk bitirin, acele edin, derlerdi. Tarlanın/toprağın titrediğine inanırlardı.

Yolma işi devam ederken ırgat başı selavat dörtlüklerini okumaya başlardı:

 

Adem Baba ekti ekini

Cebrail kesti kökünü

Peygamberler bunun vekili

Verelim Muhammed’e selavat

 

Habil ekti, Kabil biçti

Çütçü(çiftçi) Musa çütün koştu

Evlek alıp tohum saçtı

Verelim Muhammed’e selavat....

 

Selavat dörtlüklerinden sonra hep birden “Allah....Allah...”  diye bağırırlardı. Ellerindeki başakları/sapları havaya fırlatırlardı. Tarlaya düşen başakları “Kurdun kuşun yemi olsun” diye tarlada bırakırlardı.

Irgat başı  bu merasimden sonra kısa bir dua yapar:

-                                                                   -Yarabbi, bizi bu eziyetten kurtardığın için şükürler olsun. (Tarla       sahibine dönerek) Allah yenisini nasip etsin, bereketli olsun, ağız tadıyla yiyiniz, derdi.

-                                                                   Tarla sahibi de ırgatlara dönerek:

-                                                                   -Allah, hepinizden razı olsun; ekinimi yağmura-yaşa bırakmadan bitirdiniz. Güneşin alnında çalıştınız. Şimdi paralarınızı vereceğim, güle güle harcayınız. Ağrıyıp incineniz varsa hakkını helal etsin, beni bağışlasın, derdi.

-                                                                   Irgatların bu sırada paralarını verirdi. Daha sonra getirilmiş olan yemekler neşe içerisinde yenilirdi.[18]

 

II. Genel Mevsimlik Bayramlar:

a.      Bahar Bayramları:

a.1. Nevruz:

Mevsimlik toplu törenler içinde en yaygın olanı “Nevruz Bayramı”dır. On iki hayvanlı Türk  takviminde yılbaşı 21 Mart; yani Nevruzdur. Bu bayram geniş bir Türk coğrafyası içinde Nevruz, Noruz, Navrız, Ergenekon, Bozkurt, Çağan  gibi çeşitli adlarla kutlanmaktadır.[19] Sivas yöresinde bu bayrama Sultan Nevruz, Mart Dokuzu, Kara Çarşamba gibi adlar verilmektedir. Sivas merkezinde 21 Mart “Padişahın atlarının çayıra çıktığı gün”  olarak bilinir. Nevruz bayramı Sivas merkezinde daha çok kadınlar tarafından kutlanmaktadır. Nişanlı kızlara bu günde hediyeler gönderilir. Kadınlar, genç kızlar ve çocuklar, Kızılırmak ile Mısmılırmak’ın birleştiği yere giderek suya taş atarlar.  Bir inanca göre hastalıklar bu taşla birlikte suya karışıp gider.

 Sivas köylerinde ilk nevruz çıkınca, çocuklar ve çobanlar dağlardan nevruz toplayıp köyün yaşlılarına getirirler ve bahşiş alırlar. Kangal ilçesindeki Sultan Samut Yatırı, Zara ilçesindeki Pir Gökçek, Divriği İlçesindeki Gani Baba ve Derviş Muhammet Yatırları, Şarkışla ilçesindeki Selman Baba yatırları  Nevruz günü ziyaret edilerek, dini törenler yapılır.

Yine bu günde genç kızlar kırlardan çiçekler toplayarak, niyet manileri okurlar.

Sivas yöresinde Nevruz bayramı geleneksel niteliğiyle daha çok köylerde devam etmektedir.[20]

 

a.2. Kabayel’e Karşı Gitme:

Bugün unutulmaya başlayan “Kabayele Karşı Gitme Merasimi” kışların ağır geçtiği yörelerde uygulanmaktadır. Geçimini küçükbaş hayvancılıkla sağlayan köylüler, hayvanlarını besleyemez duruma gelince kar örtüsünün kalkması için bir takım büyüsel işlemlere ve törenlere başvururlar. Güneyden gelen yelin/kabayel esmesi için, topluca adak yerlerine giderler. Bu merasime bütün köy halkı katılır. Adak yerine gidinceye kadar “Es kabayelim es, karın kökünü kes...”  diye bağrışırlar. Tecrübeli birisi karın erimesi, kabayelin esmesi  için adak yerinde dua eder. Bu duadan sonra kabayelin eseceğine, kar örtüsünü eriteceğine inanılır. Bu merasim Divriği köylerinde, şubatın ikinci haftasında tutulan üç günlük(13-15 Şubat) Hızır Orucu’ndan sonra yapılmaktadır. Kabayele karşı gitme törenleri Divriği ilçesi köylerinde 1980’li yıllara kadar yapılmaktaydı. Her köyün bu merasimler için kabayel düşeği adı verilen kutsal makamları bulunmaktaydı. [21]

 

Şarkışla ilçesinde Kabayel  törenleri, Saya törenlerinden hemen sonra yapılmaktadır. Bu yörede de Kabayel’i karşılama törenleri  şubatın ikinci haftasında yapılmaktadır. Köyün gençleri şubatın ortalarında ev ev gezerek bulgur, yağ, tuz ve yakacak toplarlar. Köyün dışına çıkarlar. Bir ateş yakıp yemek pişirirler.   Yaktıkları ateşin etrafında hem halay çekerler, hem türkü çağırırlar; “Es kabayelim es...”  diye hep bir ağızdan bağırırlar. Güney rüzgarlarının bu ayda esmesi, karı eritmesi gereklidir. Kış uzarsa saman ve  yem kıtlığı başlar.[22]

Anadolu’da bu merasime/inanca  “Betnem(Gavur küfürü) denilmektedir.[23] Kabayele karşı gitme merasimiyle büyük bir benzerlik göstermektedir. Yine Şarkışla ilçesinde de bu inanç Gavurun Küfürü olarak geçmektedir. Gavurun Küfürü, Mart Dokuzu’ndan sonradır. Şarkışla yöresinde Gavurun Küfürü için herhangi bir merasim yapılmamaktadır.[24]

 

a.3.Hıdır-Ellez:

Mevsimlik toplu törenler içinde hem yaygınlığı, hem de töre ve törenlerinin,  zenginliği bakımından en dikkat çekeni Hıdır-Ellez’dir.

Bu kelime Hızır ve İlyas adlarının birleşmesinden meydana gelmiştir. İslami yoldan Türk halkı arasına yayılan bazı inanışlara göre Hızır ve İlyas ayrı ayrı birer peygamberdir. Her ikisi de ab-ı hayat’ı içerek ölümsüzlüğe kavuşmuşlardır.

İnanışa göre Hızır ve İlyas Peygamberler ayrı ayrı dolaşırlar ve sadece “Hıdır-Ellez” günü birbirleriyle buluşurlar. Hızır ile İlyas’ın buluşma gününe rastlayan  6 Mayıs, bereketin ve baharın başlangıcı ve müjdecisidir.

Halk inançlarında Hızır veya Hızır-İlyas, insanların yardımına koşan insanüstü gizli bir güç olarak düşünülür; “Kul daralmayınca Hızır yetişmez”  sözüyle de bu inanış dile getirilir.

Özellikle Hızır, bütün ümit ve imkanların tükendiği, çarelerin sona erdiği durumlarda yardıma çağrılan ve çağrıldığında mutlaka geleceğine inanılan sonsuz güce sahip semavi bir kurtarıcıdır. İyileri mükafatlandırıp kötüleri cezalandırır. İnsanları bereket ve bolluğa kavuşturur.[25]

Sivas yöresinde tespit ettiğimiz diğer inançlar şunlardır:

Hızır; sularda, geçit yerlerinde bulunur. Hızır, gedik/geçit  bekçisidir. Darda kalanlar, yetişmesi(yardıma gelmesi) için Hızır’a seslenirler. Hızır, boz bir ata binmiş olarak selin önü sıra gelir; bu nedenle sel suları kimseye zarar vermez. Selin başlangıcını görenler dilek dilerlerse kabul olur.  Divriği, Kangal, Yıldızeli köylüleri, mutfaklarında, kilerlerinde, ambarlarında  bir şey çoğaldığı zaman “Allah, Hızır bereketi verdi; yağımıza, ekmeğimize Hızır uğradı, Hızır değneğini dürtmüş”  derler.

İnanışa göre , Hızır’ın çiçek ve güllerden örülmüş bir hırkası, al renkli bir külahı, yeşil sarığı ve kırmızı ayakkabısı vardır. Ak sakallı, elleri yumuşak  ve kar gibi beyazdır. Genellikle insanlara dilenci ve fakir insan görünümünde yaklaşır. Bu nedenle yöre insanı dilenci ve fakirlere ellerinden geldiğince iyi davranır, onlara maddi yardımda bulunur.[26]

5 ve 6 Mayıs günleri yollarda, mesire yerlerinde Hızır Peygamber beklenir. Bu günlerde Hızır, insanlara görünür; fakat insanlar onu tanıyamaz. Hızır, temiz evlere, temiz yerlere gelir.  Pis yerlere uğramaz. Bu inanıştan dolayı  Hıdır-Ellez’den önce evler, ahırlar, kapı önleri temizlenir. Herkes banyo yapar, temiz elbiselerini giyinir.

Dilekler 5 Mayıs günü öğleden sonra; 6 Mayıs günü ikindiye kadar dilenir.  Dileklerle ilgili uygulamalar büyük bir çoğunlukla gül çalısının dibinde yapılmaktadır.  Çocuk sahibi olmak isteyenler, bezden salıncak, ev sahibi olmak isteyenler küçük taşlardan ev modelleri yaparlar. Para isteyenler toprağa demir veya kağıt para gömerler. İnanışa göre Hızır Peygamber, bütün gül çalılarının dibini gezerek, dileklerin kabul olması için Allah’a dua edermiş.

Hıdır-Ellez, Sivas il merkezinde,  Hafik  ve Zara ilçelerinde “Eğrilce”  adı altında kutlanmaktadır. Bu yörelerde Hıdır-Ellez ile Eğrilce birlikte kutlanmaktadır. 6 Mayıs’ı takip eden haftaya da “Sıçancık”  denilmektedir. Yine Sivas yöresindeki Alevi-Bektaşi Türk toplulukları, Şubat ayının ikinci haftası içinde  üç gün, "Hızır Orucu” tutarlar. Hızır Orucu’nun son günü lokma(yenilecek şeyler) dağıtırlar.

Sivas yöresinde Hıdır-Ellez şenliklerine genellikle kadınlar, genç kızlar ve çocuklar katılırlar. Delikanlılar daha çok koruyuculuk görevi yaparlar.

Anadolu’nun birçok yörelerinde olduğu gibi Sivas yöresinde de Hızır Peygamber’e  atfedilen  adak yerleri bulunmaktadır. Sivas merkezindeki Hızır Direği, Divriği yöresindeki Hıdır-Ellez Kayası, Hıdır Ellez Tepesi, Kıratlı, Hızır’ın İzi, Hızır Pınarı...bu nitelikteki adak yerleridir.[27]

 

a.4. Yağmur Duası:

İslamiyet’in kabulünden  önce ve sonra Türklerin yaşadıkları bölgede, yağmur duası için çeşitli pratiklerin yapıldığını ve yağmura kutsallık atfedildiğini görmekteyiz.[28]

Bugün Anadolu’da yağmur yağması, bereket, rahmet ve bolluk olarak algılanmıştır. Yağmurun yağmayışı kuraklık, çok yağışı sel, yağmur mevsiminde dolu yağması ise  Anadolu insanına göre felaket, kıtlık ve sefalettir.

Kangal yöresinde de havalar kurak gittiği zaman, yağmur yağması için dua edilir. Aralarında benzerlik bulunmakla birlikte yağmur duası ilçe ve köylerde farklı  mekanlarda ve değişik şekillerde